|
|
PSYCH-, PSYCHO- w złożeniach: dusza; duch; umysł; myśl; metody psychologiczne; mózgowy.
|
|
|
psychika całokształt właściwości i procesów psychicznych (umysłowych, uczuciowych, duchowych) człowieka; życie psychiczne.
|
|
|
psyche psychika; dusza (por. soma); wysokie, przechylne lustro w ramie zawieszonej na osiach między dwiema podporami, modne w okresie empiru i Restauracji we Francji.
|
|
|
psychoterapia med. leczenie przez wywieranie wpływu przez osobę psychoterapeuty na psychikę pacjenta (w odróżnieniu od leczenia farmakologicznego, chirurgicznego); leczenie zaburzeń psychicznych i emocjonalnych (zwł. nerwic) oraz chorób psychosomatycznych środkami psychologicznymi (rozmowa, perswazja, sugestia, hipnoza, psychoanaliza itd.).
|
|
|
psychodrama dramatyzacja (przedstawienie dramatyczne), zazw. improwizowana, ale zainspirowana świadomie tak, aby wywołać katharsis i zmianę zachowań społ. u jednego a. kilku uczestników, których dzieje życia bądź ich fragment fabuła utworu streszcza a. stanowi wyraźną do nich aluzję; por. socjodrama.
|
|
|
psychotronika elegantsza nazwa parapsychologii; podobieństwo brzmienia do wyrazu elektronika ma nadać temu pojęciu znamiona nowoczesności i naukowości.
|
|
|
psychomachia jeden z toposów śrdw. przedstawiający konflikt duszy z ciałem a. walkę między dobrem i złem o duszę człowieka; nazwa od tytułu alegorycznego poematu łac. Prudencjusza (Aurelius Prudentius Clemens, 348- po 405), poety chrześc. ur. w Hiszpanii.
|
|
|
psychogram psychologiczny opis jakiejś osoby na podstawie jej ustnych i piśmiennych wypowiedzi, obserwacji jej zachowania się i ocen osób trzecich.
|
|
|
psychosomatyka zakres badań z pogranicza psychol. i med., zajmujący się współzależnością czynności wegetatywnych i procesów psych.
|
|
|
psychotropowe środki - med., związki chem. działające wybiórczo i swoiście na procesy psych., jak środki psycho(dys)leptyczne, psychotoniczne.
|
|
|
psychiatria dział med. zajmujący się zaburzeniami i chorobami psych.
|
|
|
psychedeliczny (o stanie umysłu, samopoczuciu) cechujący się głębokim spokojem, wzmożoną wrażliwością zmysłów na bodźce przyjemne, skłonnością do zachwytów estetycznych i natchnień twórczych, również o grupie narkotyków wywołujących podobne skutki; wyraz utworzony w 1957 r. przez Aldousa Huxleya i dr. Osmonda.
|
|
|
psycholeptyczne środki - med. grupa środków uspokajających, trankwilizatorów, mogących leczyć psychozy a. zapobiegać psychozom doświadczalnym ("modelom psychoz").
|
|
|
psychopomp relig., osoba, duch, bóg, zwierzę, odprowadzające dusze zmarłych na miejsce przeznaczenia, na tamten świat.
|
|
|
psychoza choroba psych., ciężkie zaburzenie w czynności ośrodkowego układu nerwowego; (psychoza zbiorowa) przemijające objawy zaburzeń psych. u większej grupy ludzkiej, powstałe pod wpływem zarażenia emocjonalnego (sugestii jednej a. kilku osób), w których dochodzą do głosu silne popędy i emocje nie hamowane normami społ. ani moralnymi (por. depresja; mania; melancholia; schizofrenia).
|
|
|
psychokineza w parapsychologii - poruszanie przedmiotów rzekomo samą siłą woli, bez ich dotykania ani użycia innych sił fiz.
|
|
|
psychometr wariograf, zob. poligraf (Keelera).
|
|
|
psychodysleptyczne środki; psychozomimetyczne środki - med. grupa środków mogących wywołać psychozy doświadczalne, halucynogennych (jak LSD-25, meskalina, harmina, haszysz, marihuana itd.).
|
|
|
psychostazja w wyobrażeniach relig. - ważenie dusz osób zmarłych dla porównania wagi (tj. znaczenia) ich dobrych i złych uczynków za życia (dokonywane, wg religii staroegip., przez Ozyrysa).
|
|
|
psychologia nauka o zjawiskach i procesach psych.
|
|
|
psychopata cierpiący na psychopatię, stałą nieprawidłowość osobowości w zakresie charakteru i uczuć, wyraźnie odbiegającą od przeciętnej.
|
|
|
psychodeliczny niekiedy, błędnie, zamiast psychedeliczny.
|
|
|
psychoanaliza kierunek w psychologii i psychoterapii XX w. stworzony przez Freuda.
|
|
|
psychotoniczne środki - med. działające tonizująco, stymulująco na ośrodkowy układ nerwowy.
|
|
psychobilly [wym. sajkobili] ang., styl muzyki rockowej oparty na rock'n'rollu lat 50., z dodaniem gwałtowności i ferworu lat 80. XX w.
|
|
|
psychastenia med. rodzaj psychonerwicy, charakteryzujący się uczuciem niepewności, niemożnością rozstrzygania wątpliwości a. pokonywania obsesji, natręctw, lęków, mimo zdawania sobie sprawy z ich irracjonalności; psychonerwica.
|
|
|
psychotechnika stosowanie danych psychologii teoretycznej w różnych dziedzinach życia praktycznego (m.in. w poradnictwie zawodowym).
|
| |
Etym. - gr. psychikós 'dotyczący duszy' i psychōsis 'choroba duszy' od psychē 'życie; tchnienie (życia); duch; dusza'; zob. astenia; gr. dēlos 'jasny, widoczny, oczywisty'; pompós 'przewodnik'; zob. -iatria; analiza; dramat; dys- 1; kin-; -lept-; -logia; -machia; -metr-; -pat-; -som(a)-; gr. stásis 'ważenie' od histánai, zob. statyczny; techno-; terapia; toniczny (med.); -tropo-.
|
