Słownik wyrazów obcych Władysława Kopalińskiego
 
 

Z internetowej wersji Słownika mogą Państwo korzystać dzięki:

 

wpisz słowo lub wyrażenie:

  PSYCH-, PSYCHO- w złożeniach: dusza; duch; umysł; myśl; metody psychologiczne; mózgowy.
  psychika całokształt właściwości i procesów psychicznych (umysłowych, uczuciowych, duchowych) człowieka; życie psychiczne.
  psyche psychika; dusza (por. soma); wysokie, przechylne lustro w ramie zawieszonej na osiach między dwiema podporami, modne w okresie empiru i Restauracji we Francji.
  psychoterapia med. leczenie przez wywieranie wpływu przez osobę psychoterapeuty na psychikę pacjenta (w odróżnieniu od leczenia farmakologicznego, chirurgicznego); leczenie zaburzeń psychicznych i emocjonalnych (zwł. nerwic) oraz chorób psychosomatycznych środkami psychologicznymi (rozmowa, perswazja, sugestia, hipnoza, psychoanaliza itd.).
  psychodrama dramatyzacja (przedstawienie dramatyczne), zazw. improwizowana, ale zainspirowana świadomie tak, aby wywołać katharsis i zmianę zachowań społ. u jednego a. kilku uczestników, których dzieje życia bądź ich fragment fabuła utworu streszcza a. stanowi wyraźną do nich aluzję; por. socjodrama.
  psychotronika elegantsza nazwa parapsychologii; podobieństwo brzmienia do wyrazu elektronika ma nadać temu pojęciu znamiona nowoczesności i naukowości.
  psychomachia jeden z toposów śrdw. przedstawiający konflikt duszy z ciałem a. walkę między dobrem i złem o duszę człowieka; nazwa od tytułu alegorycznego poematu łac. Prudencjusza (Aurelius Prudentius Clemens, 348- po 405), poety chrześc. ur. w Hiszpanii.
  psychogram psychologiczny opis jakiejś osoby na podstawie jej ustnych i piśmiennych wypowiedzi, obserwacji jej zachowania się i ocen osób trzecich.
  psychosomatyka zakres badań z pogranicza psychol. i med., zajmujący się współzależnością czynności wegetatywnych i procesów psych.
  psychotropowe środki - med., związki chem. działające wybiórczo i swoiście na procesy psych., jak środki psycho(dys)leptyczne, psychotoniczne.
  psychiatria dział med. zajmujący się zaburzeniami i chorobami psych.
  psychedeliczny (o stanie umysłu, samopoczuciu) cechujący się głębokim spokojem, wzmożoną wrażliwością zmysłów na bodźce przyjemne, skłonnością do zachwytów estetycznych i natchnień twórczych, również o grupie narkotyków wywołujących podobne skutki; wyraz utworzony w 1957 r. przez Aldousa Huxleya i dr. Osmonda.
  psycholeptyczne środki - med. grupa środków uspokajających, trankwilizatorów, mogących leczyć psychozy a. zapobiegać psychozom doświadczalnym ("modelom psychoz").
  psychopomp relig., osoba, duch, bóg, zwierzę, odprowadzające dusze zmarłych na miejsce przeznaczenia, na tamten świat.
  psychoza choroba psych., ciężkie zaburzenie w czynności ośrodkowego układu nerwowego; (psychoza zbiorowa) przemijające objawy zaburzeń psych. u większej grupy ludzkiej, powstałe pod wpływem zarażenia emocjonalnego (sugestii jednej a. kilku osób), w których dochodzą do głosu silne popędy i emocje nie hamowane normami społ. ani moralnymi (por. depresja; mania; melancholia; schizofrenia).
  psychokineza w parapsychologii - poruszanie przedmiotów rzekomo samą siłą woli, bez ich dotykania ani użycia innych sił fiz.
  psychometr wariograf, zob. poligraf (Keelera).
  psychodysleptyczne środki; psychozomimetyczne środki - med. grupa środków mogących wywołać psychozy doświadczalne, halucynogennych (jak LSD-25, meskalina, harmina, haszysz, marihuana itd.).
  psychostazja w wyobrażeniach relig. - ważenie dusz osób zmarłych dla porównania wagi (tj. znaczenia) ich dobrych i złych uczynków za życia (dokonywane, wg religii staroegip., przez Ozyrysa).
  psychologia nauka o zjawiskach i procesach psych.
  psychopata cierpiący na psychopatię, stałą nieprawidłowość osobowości w zakresie charakteru i uczuć, wyraźnie odbiegającą od przeciętnej.
  psychodeliczny niekiedy, błędnie, zamiast psychedeliczny.
  psychoanaliza kierunek w psychologii i psychoterapii XX w. stworzony przez Freuda.
  psychotoniczne środki - med. działające tonizująco, stymulująco na ośrodkowy układ nerwowy.
psychobilly [wym. sajkobili] ang., styl muzyki rockowej oparty na rock'n'rollu lat 50., z dodaniem gwałtowności i ferworu lat 80. XX w.
  psychastenia med. rodzaj psychonerwicy, charakteryzujący się uczuciem niepewności, niemożnością rozstrzygania wątpliwości a. pokonywania obsesji, natręctw, lęków, mimo zdawania sobie sprawy z ich irracjonalności; psychonerwica.
  psychotechnika stosowanie danych psychologii teoretycznej w różnych dziedzinach życia praktycznego (m.in. w poradnictwie zawodowym).
 

Etym. - gr. psychikós 'dotyczący duszy' i psychōsis 'choroba duszy' od psychē 'życie; tchnienie (życia); duch; dusza'; zob. astenia; gr. dēlos 'jasny, widoczny, oczywisty'; pompós 'przewodnik'; zob. -iatria; analiza; dramat; dys- 1; kin-; -lept-; -logia; -machia; -metr-; -pat-; -som(a)-; gr. stásis 'ważenie' od histánai, zob. statyczny; techno-; terapia; toniczny (med.); -tropo-.

 

 

Strona główna | Indeks | O Słowniku